Η Αρχιτεκτονική του Απέραντου Γαλάζιου.
Δοκιμιογραφεί ο Δρ. Κωνσταντίνος Απ. Καραγιάννης.
Στον αέναο χορό των άστρων του ουρανού, η γη μοιάζει με μια εύθραυστη σταγόνα δρόσου που αιωρείται στο σκοτάδι του σύμπαντος. Κι όμως, επάνω σε αυτό το μικροσκοπικό γαλάζιο πετράδι, η ανθρωπότητα επιμένει να χαράζει σύνορα με το αίμα των παιδιών της, λησμονώντας πως ο ουρανός δεν δίνει την παραμικρή σημασία σε μεθοριακές γραμμές. Η ειρήνη προβάλλει συχνά στις συνειδήσεις μας σαν μια ρομαντική ουτοπία, ένας μακρινός ψίθυρος που σβήνει κάτω από τον κρότο των όπλων. Στην πραγματικότητα όμως, αποτελεί την πρωταρχική προϋπόθεση για να παραμείνουμε άνθρωποι, διασφαλίζοντας ένα πρόσφορο έδαφος στο οποίο ο πολιτισμός μπορεί να ριζώσει, να ανθίσει και να καρποφορήσει.
Από την εποχή του Ηρακλείτου, ο πόλεμος χαρακτηρίστηκε ως ο πατέρας των πάντων: «Πόλεμος πάντων μεν πατήρ εστί, πάντων δε βασιλεύς», μια διατύπωση με βαθύτερο φιλοσοφικό νόημα για την αέναη πάλη των αντιθέτων της φύσης, που τελικά παρερμηνεύτηκε, αποτελώντας τη δικαιολογία της βαρβαρότητας. Η ιστορία της ανθρωπότητας είναι άλλωστε γεμάτη από αυτοκρατορίες που υψώθηκαν πάνω στα ερείπια των ηττημένων, για να καταρρεύσουν με τη σειρά τους κάτω από το βάρος της δικής τους αλαζονείας. Οι στωικοί φιλόσοφοι, με την ευρύτερη προσέγγισή τους, μας θεωρούσαν όλους ως πολίτες της ίδιας κοσμοπόλεως. Όταν ένα μέλος αυτού του παγκόσμιου σώματος πληγώνεται, ολόκληρος ο οργανισμός υποφέρει.
Η αναγκαιότητα της ειρήνης ξεπερνά την απλή απουσία των μαχών, εμπεριέχοντας την ενεργό παρουσία της δικαιοσύνης και της ενσυναίσθησης. Στον σύγχρονο κόσμο, τα συμφέροντα κυριαρχούν. Καθώς η τεχνολογία των οπλικών συστημάτων έχει μετατρέψει την καταστροφή σε υπόθεση λίγων δευτερολέπτων, ο πόλεμος παύει να αποτελεί επιλογή στρατηγικής, αφού μετατρέπεται κυριολεκτικά από εκούσια δολοφονία σε ακούσια αυτοχειρία.
Για να οικοδομήσουμε έναν κόσμο σταθερότητας, οφείλουμε να στρέψουμε το βλέμμα μας στις αξίες του ανθρωπισμού, όπως αυτές διαμορφώθηκαν από τον Διαφωτισμό και την παγκόσμια φιλοσοφική σκέψη. Η πραγματική ισχύς ενός έθνους, θα έπρεπε να μετριέται με την ικανότητά του να προσφέρει παιδεία, υγεία και ελπίδα στις ερχόμενες γενεές, αφήνοντας πίσω τα ξεπερασμένα μεγέθη των οπλοστασίων.
Η ειρήνη απαιτεί πραγματική τόλμη, ίσως ακόμη μεγαλύτερη από εκείνη που χρειάζεται για την κήρυξη μιας σύρραξης. Απαιτεί την υπέρβαση του φόβου για τον άλλο, τον ξένο, τον διαφορετικό. Άλλωστε η ειρήνη ξεκινάει από το εσωτερικό βλέμμα του καθενός μας. Όταν καταλαγιάσει η καταιγίδα της προσωπικής μας φιλαυτίας και της μάταιης φιλοδοξίας, τότε μόνο μπορούμε να ακούσουμε τη μελωδία του διπλανού μας.
Ας μην λησμονούμε πως ο διάλογος αποτελεί το μοναδικό εργαλείο επίλυσης διαφορών, πως η παιδεία καλλιεργεί την κατανόηση και την κριτική σκέψη και πως η αλληλεγγύη ξεπερνά τα γεωγραφικά και φυλετικά σύνορα. Και ας θυμόμαστε ότι, σε κάθε περίπτωση, παρά τις ιστορικές διενέξεις και αιματοχυσίες που ίσως ποτέ δεν λησμονηθούν, παραμένουν πολύ περισσότερα, αυτά που μας ενώνουν ως ανθρώπους, από εκείνα που μας χωρίζουν.
Στην αυγή της σύγχρονης εποχής η επιλογή της ειρήνης παραμένει ξεκάθαρη. Η ειρήνη γίνεται η ανάσα του πλανήτη που ζητά επιτακτικά να θεραπευτεί από τις πληγές του. Ας γίνει η γενιά μας εκείνη που θα καταθέσει τα όπλα της απομόνωσης, της μισαλλοδοξίας, του επεκτατισμού και της ματαιοδοξίας και θα απλώσει τα χέρια για τη δημιουργία μιας σταθερής παγκόσμιας συμφωνίας. Μόνο τότε, μέσα στη γαλήνη της κοινής μας μοίρας, ο άνθρωπος θα μπορέσει να ατενίσει ξανά το απέραντο γαλάζιο, με την καθαρή ματιά εκείνου που συναντά τον αληθινό του προορισμό.
Δρ. Κωνσταντίνος Απ. Καραγιάννης
